Kapliczka, krzy┼╝ czy figura?

Kapliczki, figury i krzy┼╝e przydro┼╝ne to wszechobecne, mo┼╝na powiedzie─ç odwieczne, elementy naszego polskiego krajobrazu. Jak je odr├│┼╝ni─ç - kiedy dany obiekt jest krzy┼╝em, a kiedy kapliczk─ů lub figur─ů?

Zacznijmy od typowych kapliczek. Jak wida─ç, mog─ů by─ç ca┼ékiem spore jak i bardzo ma┼ée, cz─Östo zawieszane na drzewach.

Teraz typowe krzy┼╝e, chyba nikt nie ma co do tego ┼╝adnych w─ůtpliwo┼Ťci.

Zaklasyfikowanie powy┼╝szych obiekt├│w nie jest ju┼╝ takie oczywiste. Na pierwszy rzut oka wygl─ůdaj─ů podobnie, a tymczasem kolejno s─ů tam dwie kapliczki i dwa krzy┼╝e. Po prostu o kapliczce m├│wimy wtedy, gdy istnieje jaka┼Ť wyra┼║na wn─Öka, wewn─ůtrz kt├│rej zosta┼é umieszczony obiekt kultu - obraz, figura lub nawet jaki┼Ť niewielki krzy┼╝. Musi istnie─ç co┼Ť postrzegane jako g┼é├│wny, centralny element, dla kt├│rego ca┼éa reszta, cz─Östo bardzo rozbudowana, z okaza┼éym krzy┼╝em u g├│ry, jest jednak tylko obudow─ů, os┼éon─ů, kapliczk─ů w┼éa┼Ťnie. Obiekty na dw├│ch ostatnich zdj─Öciach niczego takiego nie zawieraj─ů (chocia┼╝ ludzie cz─Östo przyklejaj─ů do pierwszego z nich r├│┼╝ne obrazki). Dominuj─ůcym elementem jest krzy┼╝. Ca┼éa reszta to tylko jego podstawa. Zdarzaj─ů si─Ö czasem kamienne krzy┼╝e, w kt├│rych wn─Öka jest bardzo niewielka. Wtedy trudno jednoznacznie zakwalifikowa─ç taki obiekt. Mo┼╝e on by─ç wtedy opisany jako krzy┼╝ lub kapliczka.

Na zdj─Öciu powy┼╝ej mamy natomiast figur─Ö, czyli w zasadzie podobnie jak w wielu kapliczkach, ale tym razem brak jakiegokolwiek elementu, w postaci cho─çby niewielkiej os┼éony czy zadaszenia, z powodu kt├│rego mo┼╝na by m├│wi─ç o kapliczce. Jest za to krzy┼╝, ale i tak dominuj─ůcym elementem kompozycji jest figura, tote┼╝ tego typu obiekt nale┼╝y uzna─ç za figur─Ö, chocia┼╝ akurat w tym konkretnym przypadku krzy┼╝ odgrywa istotn─ů rol─Ö, tote┼╝ w literaturze akurat ten obiekt figuruje jako "figura Matki Bo┼╝ej przed krzy┼╝em". Mo┼╝na sobie zada─ç pytanie, jak du┼╝y musi by─ç daszek i jak bardzo ma os┼éania─ç figur─Ö, by ca┼éo┼Ť─ç zosta┼éa uznana za kapliczk─Ö. W wielu przypadkach, podobnie jak z krzy┼╝ami, klasyfikacja mo┼╝e nie by─ç jednoznaczna. To co dla jednego jest jeszcze figur─ů, kt├│s inny uzna za kapliczk─Ö.

Cz─Östo spotykamy krzy┼╝e z zawieszonymi niewielkimi kapliczkami. Jak je sklasyfikowa─ç? Pewnie jako dwa obiekty, czyli krzy┼╝ i kapliczk─Ö. Z racji tego, ┼╝e krzy┼╝ jest w tym wypadku elementem dominuj─ůcym, obiekt b─Ödzie opisany jako krzy┼╝, a ┼╝e jest tam i niewielka kapliczka, to b─Ödzie wida─ç na zdj─Öciach.



Galerie

wi─Öcej...